روى گونسالس دو كلاويخو ( مترجم : مسعود رجب نيا )
10
سفرنامه كلاويخو ( فارسى )
است . بسيارى اصطلاحات گوناگون را نقل كرده و به مجرد آنكه اندك تغييرى در لهجهء فارسى مردم نواحى سر راهش پديد آمده ، بىدرنگ دريافته و با نهايت روشنى نوشته است . مثلا : « به شهرى كه « اندخود » نام دارد ، رسيديم . . . شهر اندخود در آنسوى مرز ايران قرار دارد . زيرا كه به كشور تاجيك رسيده بوديم . زبان مردم اينجا اندكى با زبان فارسى تفاوت دارد ، گو اينكه بسيارى از لغاتى كه بر سر زبانهاست ، عين زبان فارسى است . » حسن انتخاب دربار اسپانيا در برگزيدن چنين سفير تيزبين و زيرك و با تدبير بيشتر بسود ما مردم ايران و تاريخ ما تمام شده است . امروزه مورخان و شرقشناسان بخصوص از سفر نامهء او استفادهء بسيار مىكنند . حواشى كه گى لسترنج برين كتاب نوشته است با آن كه حاوى مطالب بسيار سودمندى است ، باز خالى از نقص نيست . بخصوص كه روسى نمىدانسته و نتوانسته است بقول استاد مينورسكى از تحقيقات سرزنوسكى استفادهء كامل بكند . آقاى حسين محبوبى اردكانى بسيارى حواشى برين كتاب افزودهاند و گاه گاه مترجم نيز نكاتى را يادآور شده است . آنچه از آقاى محبوبى اردكانى است با « م . ا . » و آنچه از مترجم است با « م . » مشخص گرديده است . حواشى آقاى محبوبى اردكانى و مترجم در ذيل صفحات متن قرار داده شده مگر در مواردى كه توضيح مربوط به مطلبى باشد كه لسترنج در حواشى خويش آورده است كه زير آن مطلب حاشيه در ميان دو كمان آورده شده است . حواشى لسترنج در آخر كتاب قرار داده شده است . در ضمن صفحات متن هر جا كه علامت ستارهاى ديده شد بايد دانست كه مربوط است به حواشى لسترنج در پايان كتاب كه با قيد صفحه و سطر مشخص گرديده است . مسعود رجبنيا خرداد ماه 1337